Đối với xã Tân Quang, sau quá trình sáp nhập các đơn vị hành chính cấp xã, lực lượng Công an xã được hình thành trên cơ sở Công an các xã trước đây gồm Tân Thành, Tân Quang và Tân Lập. Đây không chỉ là sự thay đổi về tổ chức, địa bàn, quân số hay phạm vi quản lý, mà còn là bước chuyển về tư duy công tác: từ quản lý theo địa bàn nhỏ sang quản trị an ninh trên không gian rộng hơn; từ xử lý vụ việc đơn lẻ sang phòng ngừa từ sớm, từ xa; từ giữ gìn trật tự đơn thuần sang phục vụ phát triển kinh tế, xã hội, xây dựng môi trường sống an toàn, ổn định cho Nhân dân.
Tuyến đầu của chính quyền cơ sở trong bảo vệ bình yên
Trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cấp xã là nơi gần dân nhất, trực tiếp tiếp nhận, xử lý và phản hồi phần lớn những vấn đề phát sinh từ đời sống cơ sở. Ở đó, Công an chính quy cấp xã không chỉ làm nhiệm vụ bảo đảm an ninh trật tự, mà còn tham gia sâu vào quản lý nhà nước, cải cách hành chính, xây dựng phong trào quần chúng và xử lý những vấn đề phức tạp ngay từ thôn, bản, khu dân cư.
Thực tiễn ở Tân Quang cho thấy, trong bối cảnh sáp nhập đơn vị hành chính và vận hành mô hình mới, lực lượng Công an xã đã nêu cao tinh thần trách nhiệm, chủ động tham mưu cho cấp ủy, chính quyền; triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ; tăng cường nắm, phân tích, đánh giá, dự báo tình hình; kịp thời đề xuất và thực hiện các nghị quyết, chương trình, kế hoạch công tác. Nhờ đó, an ninh chính trị tiếp tục được giữ vững, trật tự an toàn xã hội có chuyển biến tích cực, các vấn đề phức tạp về an ninh nông thôn cơ bản được giải quyết ngay từ cơ sở.
Vai trò ấy cho thấy một thực tế rõ ràng: Công an xã chính quy không còn là lực lượng “phụ trợ” ở địa bàn cơ sở, mà đã trở thành trụ cột trực tiếp trong hệ thống bảo vệ an ninh, trật tự tại địa phương. Mỗi cán bộ, chiến sĩ Công an xã vừa là người thực thi pháp luật, vừa là người tuyên truyền, vận động, hòa giải, lắng nghe dân, nắm dân, hiểu dân và cùng dân giữ gìn bình yên cuộc sống.
Nhiệm vụ mới trong không gian quản lý mới
Sau sáp nhập, địa bàn Tân Quang có phạm vi rộng hơn, dân cư đa dạng hơn, yêu cầu quản lý phức tạp hơn. Điều đó đặt ra những nhiệm vụ mới đối với lực lượng Công an xã. Không chỉ là tuần tra, kiểm soát hay xử lý các vụ việc vi phạm pháp luật, lực lượng Công an xã còn phải làm tốt công tác dự báo, tham mưu, phòng ngừa, quản lý cư trú, quản lý ngành nghề kinh doanh có điều kiện, bảo đảm trật tự an toàn giao thông, phòng chống tội phạm ma túy, tệ nạn xã hội, tội phạm xâm phạm tài sản và những vấn đề phát sinh trên không gian mạng.
Trong bối cảnh hiện nay, tội phạm và vi phạm pháp luật không còn chỉ diễn ra theo phương thức truyền thống. Các hành vi lừa đảo qua mạng, đánh bạc trực tuyến, chiếm đoạt tài sản bằng công nghệ cao, phát tán thông tin xấu độc, vi phạm pháp luật trên môi trường số ngày càng tinh vi. Điều này đòi hỏi Công an chính quy cấp xã phải chuyển mạnh từ cách làm thủ công sang quản lý dựa trên dữ liệu, từ xử lý theo vụ việc sang nhận diện nguy cơ, từ “đến khi có việc mới làm” sang chủ động phát hiện, ngăn chặn từ sớm.
Ở Tân Quang, những hạn chế đã được nhận diện khá rõ: công tác tổng hợp, phân tích, đánh giá và nắm tình hình ở một số địa bàn có lúc chưa kịp thời; quản lý cư trú, quản lý ngành nghề kinh doanh có điều kiện đôi khi chưa thật chặt chẽ; nguồn lực, phương tiện, trang thiết bị còn hạn chế; một số mặt công tác chưa theo kịp diễn biến mới, nhất là trên lĩnh vực an ninh mạng và phòng chống tội phạm công nghệ cao. Nhận diện đúng những điểm nghẽn này là điều kiện quan trọng để lực lượng Công an xã đổi mới phương thức hoạt động trong nhiệm kỳ mới.
Từ giữ gìn an ninh trật tự đến kiến tạo môi trường phát triển
An ninh, trật tự không chỉ là mục tiêu tự thân, mà còn là điều kiện nền tảng để phát triển. Một địa phương muốn thu hút đầu tư, mở rộng sản xuất, phát triển thương mại, dịch vụ, du lịch, xây dựng nông thôn mới và nâng cao đời sống Nhân dân thì trước hết phải có môi trường ổn định, an toàn, kỷ cương.
Với Tân Quang, nhiệm vụ phát triển kinh tế, xã hội trong nhiệm kỳ 2025 - 2030 đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, trong đó lực lượng Công an xã có vai trò đặc biệt quan trọng. Khi an ninh chính trị được giữ vững, khi các loại tội phạm và tệ nạn xã hội được kiềm chế, khi mâu thuẫn trong Nhân dân được phát hiện, hòa giải, xử lý kịp thời, khi thủ tục hành chính về cư trú, định danh, xác nhận, quản lý dữ liệu dân cư được thực hiện thuận lợi, thì chính quyền cơ sở sẽ vận hành hiệu quả hơn, người dân yên tâm lao động sản xuất hơn, doanh nghiệp và hộ kinh doanh có thêm niềm tin để đầu tư, mở rộng hoạt động.
Ở phương diện đó, Công an chính quy cấp xã đang mang một vai trò mới: không chỉ bảo vệ bình yên, mà còn góp phần kiến tạo phát triển. Mỗi đợt cao điểm tấn công, trấn áp tội phạm; mỗi mô hình tự quản về an ninh trật tự; mỗi buổi tuyên truyền pháp luật; mỗi hồ sơ hành chính được giải quyết nhanh gọn; mỗi vụ việc được xử lý thấu tình, đạt lý đều góp phần tạo dựng niềm tin xã hội, củng cố nền tảng ổn định cho phát triển địa phương.
Gần dân, sát dân, dựa vào dân để giữ vững an ninh từ cơ sở
Một trong những giá trị cốt lõi của lực lượng Công an xã là gần dân, sát dân, hiểu dân và dựa vào dân. An ninh cơ sở không thể chỉ được bảo đảm bằng biện pháp hành chính hay nghiệp vụ đơn thuần. Đó phải là kết quả của sự gắn bó giữa lực lượng Công an với Nhân dân, giữa quản lý nhà nước với tự quản cộng đồng, giữa phòng ngừa xã hội với phòng ngừa nghiệp vụ.
Phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc vì vậy cần được xác định là nền tảng quan trọng trong nhiệm vụ giữ gìn an ninh trật tự ở Tân Quang. Khi người dân được tuyên truyền đầy đủ, được cung cấp thông tin pháp luật kịp thời, được hướng dẫn kỹ năng phòng ngừa tội phạm, được khuyến khích tham gia tố giác vi phạm, tham gia hòa giải, tham gia các mô hình tự quản, thì mỗi thôn, mỗi bản, mỗi khu dân cư sẽ trở thành một “pháo đài mềm” bảo vệ bình yên từ bên trong.
Thời gian qua, Công an xã Tân Quang đã chú trọng đẩy mạnh phong trào này, phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể, tổ chức xã hội trên địa bàn, góp phần giải quyết những vấn đề phức tạp ngay từ cơ sở. Đây là hướng đi cần tiếp tục được củng cố trong giai đoạn mới. Bởi không có lực lượng nào nắm địa bàn sâu rộng bằng Nhân dân; không có kênh thông tin nào nhanh nhạy bằng tai mắt của quần chúng; và không có nền tảng an ninh nào bền vững hơn thế trận lòng dân.
Tuyên truyền pháp luật: Phòng ngừa là giải pháp căn cơ
Trong công tác bảo đảm an ninh trật tự, phòng ngừa luôn là giải pháp căn cơ, lâu dài và ít tốn kém nhất. Muốn phòng ngừa hiệu quả, trước hết phải nâng cao nhận thức pháp luật cho Nhân dân, đặc biệt là thanh thiếu niên, người lao động tự do, các nhóm dễ bị tác động bởi tệ nạn xã hội, lừa đảo qua mạng, tín dụng đen, ma túy, cờ bạc, vi phạm giao thông và các hành vi xâm phạm tài sản.
Đối với Tân Quang, công tác tuyên truyền cần được thực hiện bằng nhiều hình thức linh hoạt: tuyên truyền tại thôn, bản, trường học, chợ phiên, khu dân cư; thông qua hệ thống loa truyền thanh, mạng xã hội, nhóm cộng đồng; lồng ghép trong sinh hoạt chi bộ, họp thôn, hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể. Nội dung tuyên truyền cần ngắn gọn, dễ hiểu, sát với tình hình địa bàn, tập trung vào những loại tội phạm, vi phạm phổ biến như trật tự an toàn giao thông, ma túy, gây rối trật tự công cộng, xâm hại tài sản, tệ nạn xã hội và tội phạm công nghệ cao.
Tuyên truyền pháp luật không chỉ để người dân “biết luật”, mà quan trọng hơn là để người dân tự bảo vệ mình, bảo vệ gia đình, cộng đồng và chủ động phối hợp với lực lượng Công an. Khi ý thức pháp luật được nâng lên, nhiều nguy cơ vi phạm sẽ được ngăn chặn ngay từ trong suy nghĩ, hành vi và môi trường xã hội hằng ngày.
Chủ động, liên tục, không để bị động, bất ngờ
Trong nhiệm vụ bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, yếu tố quyết định là chủ động. Chủ động nắm tình hình, chủ động dự báo, chủ động tham mưu, chủ động phòng ngừa, chủ động xử lý. Với địa bàn cơ sở, chỉ cần một mâu thuẫn nhỏ không được giải quyết kịp thời, một tụ điểm phức tạp không được quản lý chặt chẽ, một đối tượng có nguy cơ tái phạm không được theo dõi, giáo dục thường xuyên, cũng có thể phát sinh vụ việc ảnh hưởng đến an ninh trật tự.
Vì vậy, Công an xã Tân Quang cần tiếp tục duy trì nghiêm chế độ trực ban, trực chiến 24/24, tăng cường tuần tra, kiểm soát tại các tuyến giao thông, khu vực công cộng, khu dân cư, nhất là vào thời điểm, địa bàn có nguy cơ cao về tội phạm, tệ nạn xã hội. Việc tuần tra không chỉ để phát hiện, xử lý vi phạm, mà còn tạo sự hiện diện thường xuyên của lực lượng chức năng, nâng cao hiệu quả răn đe, củng cố cảm giác an toàn cho Nhân dân.
Cùng với đó, cần nâng cao chất lượng công tác nắm tình hình, phân loại địa bàn, phân loại đối tượng, xây dựng cơ sở dữ liệu về an ninh trật tự, các điểm có nguy cơ phức tạp, các đối tượng có biểu hiện nghi vấn, người có tiền án, tiền sự, người có nguy cơ tái phạm. Quản lý tốt địa bàn là điều kiện để phòng ngừa tốt; phòng ngừa tốt sẽ giảm áp lực xử lý vụ việc phát sinh.
Chuyển đổi số và bài toán an ninh mạng ở cấp xã
Một trong những thách thức mới đối với Công an chính quy cấp xã là an ninh mạng và tội phạm công nghệ cao. Ngay cả ở địa bàn nông thôn, miền núi, các hành vi lừa đảo trực tuyến, mạo danh cơ quan chức năng, chiếm đoạt tài khoản, dụ dỗ đầu tư tài chính ảo, đánh bạc qua mạng, mua bán hàng hóa trái phép trên nền tảng số đã và đang len lỏi vào đời sống người dân.
Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết: Công an xã không chỉ giỏi quản lý địa bàn thực, mà còn phải từng bước làm chủ địa bàn số. Cán bộ, chiến sĩ cần được đào tạo kỹ năng công nghệ thông tin, kỹ năng nhận diện phương thức, thủ đoạn mới, kỹ năng tuyên truyền phòng chống lừa đảo trên không gian mạng và năng lực khai thác cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý nhà nước về an ninh trật tự.
Về lâu dài, Tân Quang tiếp tục xây dựng phương thức quản lý an ninh trật tự dựa trên dữ liệu: dữ liệu dân cư, cư trú, ngành nghề kinh doanh có điều kiện, đối tượng quản lý, vụ việc phát sinh, phản ánh của Nhân dân, điểm nóng về giao thông, tệ nạn xã hội. Khi dữ liệu được cập nhật, phân tích và sử dụng đúng cách, Công an xã có thể phát hiện sớm dấu hiệu bất thường, tham mưu chính xác hơn và xử lý kịp thời hơn.
Chuyển đổi số trong công tác Công an cấp xã không phải là vấn đề xa vời. Đó chính là yêu cầu thực tiễn để phục vụ Nhân dân nhanh hơn, quản lý chính xác hơn và phòng chống tội phạm hiệu quả hơn.
Đồng chí Phạm Văn Công, Trưởng Công an xã Tân Quang cho biết những nhóm giải pháp trong nhiệm kỳ mới, đó là: Tiếp tục nâng cao chất lượng tham mưu cho cấp ủy, chính quyền về vai trò tham mưu chiến lược ở cơ sở, nhất là trong nắm tình hình, dự báo nguy cơ, xử lý điểm nóng, giải quyết mâu thuẫn phát sinh trong Nhân dân, bảo đảm an ninh nông thôn, an ninh tôn giáo, an ninh mạng, trật tự an toàn giao thông và phòng chống tội phạm. Tham mưu phải kịp thời, sát thực tế, có giải pháp cụ thể, tránh bị động trước tình huống phức tạp.
Đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật, đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, đưa pháp luật đến gần dân hơn, dễ nhớ hơn, dễ thực hiện hơn. Nội dung tuyên truyền phải tập trung vào những vấn đề sát sườn như ma túy, trộm cắp, lừa đảo qua mạng, an toàn giao thông, bạo lực gia đình, tệ nạn xã hội, quản lý vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và trách nhiệm tố giác tội phạm.
Tăng cường tuần tra, kiểm soát và quản lý địa bàn, Duy trì trực ban, trực chiến 24/24; tổ chức tuần tra tại các tuyến, điểm, khu vực phức tạp; quản lý chặt cư trú, nhân hộ khẩu, ngành nghề kinh doanh có điều kiện; rà soát, giáo dục, quản lý đối tượng có tiền án, tiền sự, đối tượng nguy cơ tái phạm. Công tác quản lý địa bàn phải chuyển từ bị động xử lý sang chủ động phòng ngừa.
Phát huy phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, xây dựng cơ chế phối hợp rõ ràng giữa Công an xã với Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể, chi bộ, thôn, bản, trường học và các tổ chức xã hội. Mỗi khu dân cư cần có mô hình tự quản phù hợp, phát huy vai trò người có uy tín, bí thư chi bộ, trưởng thôn, đoàn viên, hội viên và quần chúng Nhân dân trong phát hiện, phòng ngừa, tố giác tội phạm.
Xây dựng lực lượng Công an xã bản lĩnh, chính quy, nhân văn, Cán bộ, chiến sĩ Công an xã phải được bồi dưỡng thường xuyên về bản lĩnh chính trị, nghiệp vụ, pháp luật, công nghệ thông tin, kỹ năng dân vận, kỹ năng xử lý tình huống và đạo đức công vụ. Cùng với đó, cần quan tâm trang bị phương tiện, công cụ hỗ trợ, điều kiện làm việc để lực lượng Công an xã đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới. Hình ảnh người Công an xã trong giai đoạn mới phải là hình ảnh bản lĩnh, trách nhiệm, gần dân, trọng dân, vì Nhân dân phục vụ.
Công an xã mạnh, cơ sở vững, Nhân dân bình yên
Nhìn từ thực tiễn Tân Quang, có thể thấy nhiệm vụ của Công an chính quy cấp xã ngày càng toàn diện, phức tạp và trực tiếp hơn. Lực lượng này vừa là “tai mắt” của cấp ủy, chính quyền trong nắm tình hình, vừa là lực lượng xung kích trong đấu tranh phòng chống tội phạm, vừa là cầu nối pháp luật với Nhân dân, vừa là điểm tựa bình yên ở thôn, bản, khu dân cư.
Trong nhiệm kỳ 2025 - 2030, khi Tân Quang tiếp tục ổn định tổ chức sau sáp nhập, vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp và triển khai các mục tiêu phát triển mới, yêu cầu bảo đảm an ninh trật tự càng có ý nghĩa then chốt. Một xã muốn phát triển bền vững phải có nền tảng an ninh vững chắc. Một chính quyền cơ sở muốn phục vụ tốt Nhân dân phải có lực lượng Công an gần dân, hiểu dân, có năng lực xử lý vấn đề ngay từ cơ sở.
Công an chính quy cấp xã vì vậy đang mang trên mình nhiệm vụ mới, vai trò mới: không chỉ giữ gìn trật tự, mà còn giữ vững niềm tin; không chỉ phòng chống tội phạm, mà còn góp phần kiến tạo môi trường phát triển; không chỉ thực thi pháp luật, mà còn xây dựng thế trận an ninh nhân dân vững chắc từ cơ sở.
Với quyết tâm chính trị cao, sự lãnh đạo của Đảng ủy xã, sự phối hợp của cả hệ thống chính trị và sự đồng lòng, ủng hộ của Nhân dân, lực lượng Công an xã Tân Quang có cơ sở để tiếp tục phát huy kết quả đạt được, khắc phục hạn chế, chủ động phòng ngừa, kiên quyết đấu tranh với các loại tội phạm, giữ vững ổn định an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, góp phần xây dựng Đảng bộ xã Tân Quang trong sạch, vững mạnh, xây dựng quê hương Tân Quang bình yên, phát triển, văn minh.
Hoàng Văn Phóng
